Το franchising έχει περάσει σε στάδιο ωρίμανσης στη χώρα μας και μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη γεγονός που πρέπει να αντιληφθούν και οι κρατικοί λειτουργοί αλλά και η ίδια η κοινότητά του.

Γιάννος Γραμματίδης, Συντονιστής Δικηγόρος των Δικηγορικών Γραφείων Μπάχας, Γραμματίδης & Συνέταιροι, Επισκέπτης Καθηγητής του Κέντρου Διεθνών Νομικών Σπουδών, Σαλτσμπουργκ, Επίτιμος Πρόεδρος του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου.

Η πορεία του franchising στην ελληνική αγορά έχει αναδείξει μια σειρά από ζητήματα που απορρέουν εφενός από τη συμφωνία των δυο μερών Δότη και Λήπτη και τους κανόνες που θέτει και αφετέρου καθορίζονται από το ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον της χώρας μας. Ο κ. Γιάννος Γραμματίδης, τοποθετείται σε μια σειρά από θέματα που απασχολούν την αγορά του franchising στην Ελλάδα.

Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει η άποψη ότι η σύμβαση franchise είναι μια τυπικά - τυποποιημένη σύμβαση. Ποια είναι τα ουσιαστικά χαρακτηριστικά της  και πώς συνδέεται με την επιχειρηματική διάσταση της συνεργασίας, με την ουσία της σχέσης;

Είναι αλήθεια ότι η σύμβαση franchise θεωρείται σαν ένα τυποποιημένο κείμενο. Η θεώρηση αυτή είναι ολότελα λανθασμένη. Η σύμβαση πρέπει να διέπεται από το πνεύμα συνεργασίας που πρέπει να διέπει τις σχέσεις ανάμεσα σε δύο ανεξάρτητους επιχειρηματίες που αποφασίζουν να συνεργασθούν για το καλό και των δύο. Είναι σαφές επίσης ότι ο δικαιοπάροχος πρέπει αυστηρά να προστατεύσει την πνευματική του ιδιοκτησία αλλά και τη διατήρηση της ταυτότητας του συστήματός του σαν προϋπόθεση διατήρησης του ίδιου του δικτύου των συνεργαζομένων με το σύστημα επιχειρήσεων. Όπως είναι επίσης σαφές ότι ο δικαιοδόχος πρέπει να εισπράττει το μέγιστο της υποστήριξης του δικαιοπαρόχου που αποτελεί και έναν από τους βασικούς λόγους που οδηγούν το δικαιοδόχο στην απόφαση να επενδύσει στο σύστημα. Όμως αυτές και άλλες πολλές συμβατικές ρυθμίσεις πρέπει να αποτελούν συνείδηση και των δύο συμβαλλομένων και να αντανακλούν το σεβασμό του ενός στα δικαιώματα του άλλου. Γιατί και οι δύο έχουν δικαιώματα και δεν νοείται συνεργασία χωρίς αυτή την αποδοχή.

Σε ποια σημεία οφείλει η κάθε πλευρά να επιστήσει την προσοχή της ώστε να οριοθετήσει τις υποχρεώσεις και παράλληλα να κατοχυρώσει τα δικαιώματά της;

Νομίζω στην ουσία της ίδιας της σχέσης που είναι η συμφωνία στα στοιχεία που συνθέτουν την ιδιαιτερότητα του συστήματος και στα στοιχεία που συνθέτουν την υποστήριξη του δικαιοπαρόχου πρός τον δικαιοδόχο. Παράλληλα, νομίζω ότι σημασία πρέπει να δοθεί στην περιγραφή των υποχρεώσεων του δικαιοδόχου που πρέπει να αντανακλούν την απαραίτητη πειθαρχία στους συμβατικούς εκείνους κανόνες που σκοπό έχουν να διαφυλάξουν την ταυτότητα του συστήματος και συνεπακόλουθα την αδιατάρακτη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρηματιών που συνθέτουν το δίκτυο που αναπτύσσει το σύστημα.

Η κρίση έχει δώσει σημαντική ώθηση τόσο στην ανάπτυξη franchise υπηρεσιών αλλά και σε refranchising κυρίως στο χώρο της λιανικής. Και στις δύο περιπτώσεις τίθενται ρήτρα ελάχιστων αποδόσεων. Πώς λειτουργεί, πώς μπορεί να ενεργοποιηθεί και τι πρέπει να προσέξει, τόσο ο franchisor, όσο και ο franchisee;

Είναι φυσικό σε μια χώρα όπου η παραγωγή προϊόντων είναι περιορισμένη να αναπτύσσεται το franchise υπηρεσιών που είναι μια γνήσια μορφή franchise και δεν διαφέρει από τους κανόνες που διέπουν τό franchise προϊόντων. Είτε όμως στην περίπτωση του franchise υπηρεσιών είτε στην περίπτωση του refranchising η ρήτρα ελάχιστων αποδόσεων είναι απόλυτα νόμιμη σαν προϋπόθεση συνεργασίας ανάμεσα στους συμβαλλομένους. Οι όροι τέτοιων συμβάσεων όμως πρέπει σχολαστικά να περιγράφονται για να μην οδηγούν σε αμφισβητήσεις και σε συνεπακόλουθες συμβατικές εμπλοκές.

Η απουσία νομικού πλαισίου στην Ελλάδα κατά την προσυμβατική περιόδο έχει δημιουργήσει πολλά προβλήματα για πολλές εκατοντάδες franchisees τα τελευταία χρόνια, δυσφημίζοντας το θεσμό του franchising. Ποια σημεία χρήζουν «νομοθετική κάλυψη»; Τι πιστεύετε ότι πρέπει να αλλάξει και προς ποια κατεύθυνση;

Παλαιότερα πίστευα ότι απαιτείται ένα ειδικό συμβατικό πλαίσιο για το franchising. Μετά από χρόνια έχω πια πεισθεί ότι και το υπάρχον νομοθετικό οπλοστάσιο της χώρας μπορεί να προστατεύσει τους δικαιοδόχους από κακές πρακτικές κάποιων δικαιοπαρόχων στο προσυμβατικό στάδιο και ότι ο νόμος δεν είναι καλό να υπεισέρχεται σε καθορισμό κανόνων στις σχέσεις ανάμεσα σε ελεύθερους επιχειρηματίες. Τέτοιου είδους κανόνες δεσμεύουν υπέρμετρα το επιχειρείν που έτσι κι αλλιώς υποφέρει από το κράτος-πατερούλη που κατά τεκμήριο και ιστορικά αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη οικονομικών πρωτοβουλιών. Αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι η νοοτροπία όλων εκείνων που ασχολούνται με το franchising και η νοοτροπία αλλάζει μέσα από την επικοινωνία και τη διάδοση των υγιών αρχών που πρέπει να διέπουν τις σχέσεις ανάμεσα σε δικαιοπαρόχους και δικαιοδόχους που είναι συνεργάτες κι όχι αντίπαλοι.

Έχουν υπάρξει κατά καιρούς έντονες τριβές μεταξύ franchisors-franchisees σχετικά με θέματα που αφορούν αποκλειστικούς προμηθευτές και αποκλειστικότητες αγορών. Ποιο το πλαίσιο οριοθέτησης αυτών των παραμέτρων και ποια τα σημεία προσοχής;

Κι εδώ απαιτείται ορθολογισμός και ειλικρίνεια. Από τη μια πλευρά ο δικαιοπάρχος πρέπει να εξασφαλίζει τη διατήρηση της ταυτότητας του συστήματος μέσα από την ποιοτική ομοιομορφία των προϊόντων του συστήματος, και από την άλλη πρέπει να εξασφαλίζει κι ένα αποδεκτό επίπεδο τιμών αγοράς αυτών των προϊόντων για τους δικαιοδόχους του. Βασικό στοιχείο αυτής της εξίσωσης είναι το ότι ο δικαιοπάροχος δεν επιτρέπεται να αισχροκερδεί σέ βάρος του δικαιοδόχου του αυξάνοντας υπερβολικά το κόστος προμήθειας αυτών των προϊόντων γι΄αυτόν. Ο δικαιοπάροχος μπορεί να εξασφαλίζει σημαντικές εκπτώσεις υπέρ των δικαιοδόχων του στα πλαίσια των οικονομιών κλίμακας και να αρκείται μόνο στην κάλυψη του βασικού δικού του κόστους. Ο δικαιοδόχος, όντας στην πρώτη γραμμή πυρός του επιχειρείν, πρέπει να επιβαρύνεται όσο το δυνατόν λιγότερο για να μπορεί να διατηρεί σε κερδοφόρα λειτουργία την επιχείρησή του ιδιαίτερα σε τόσο δύσκολες οικονομικές συνθήκες όσο αυτές που διέρχεται σήμερα η χώρα.

Είστε ιδρυτικό μέλος του Συνδέσμου Franchise. Πώς κρίνετε την μέχρι τώρα πορεία του franchising στην ελληνική αγορά; Με ποιο τρόπο μπορεί να αξιοποιηθεί σωστά η τάση για αυτοαπασχόληση και επιχειρηματικότητα   λόγω κρίσης;  Τι ενέργειες θα προτείνατε βάσει και της διεθνούς εμπειρίας σας;

Το franchising έχει περάσει σε στάδιο ωρίμανσης στη χώρα μας. Μπορεί να συμβάλλει στην ανάπτυξη, ιδιαίτερα σήμερα, αρκεί το κράτος να αντιληφθεί ότι ο κάθε δικαιοδόχος είναι κι ένας νέος επιχειρών πολίτης που χρειάζεται να έχει όλα εκείνα τα προνόμια που το ίδιο τό κράτος παρέχει σε κάθε άλλο επιχειρηματία. Δεν έχει λογική να μη λειτουργεί το ΕΣΠΑ γιά το franchising και να λειτουργεί για κάθε άλλη επιχείρηση ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη πως κάθε νέα επιχείρηση franchise συμβάλλει στη μείωση της ανεργίας και την δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Αλλά φταίει και η ίδια η κοινότητα του franchising στην Ελλάδα που δεν έχει στοιχηθεί σύσσωμη πίσω από το επαγγελματικό όργανο εκπροσώπησής της ώστε νά μπορεί να διεκδικεί εκείνα που της ανήκουν και να έχει ισχυρή φωνή προς τα έξω. Με λυπεί αυτό ιδιαίτερα μια κι ανήκω στη μικρή ομάδα εκείνων που πίστεψαν εδώ και χρόνια στη συλλογική στήριξη των δικαιωμάτων της επιχειρηματικής κοινότητας του franchising δημιουργώντας το Σύνδεσμο Franchise της Ελλάδας.

Ποιες είναι σύμφωνα με τη γνώμη και την εμπειρία σας, οι παθογένειες του franchising στην ελληνική αγορά; Τι μας διδάσκει η πρόσφατη νομολογία;

Τά ελληνικά δικαστήρια με τις αποφάσεις τους για το franchising βρίσκονται στη σωστή κατεύθυνση, στην ίδια μάλιστα που κινείται και η υπόλοιπη Ευρώπη. Έχουμε δικαστές που καταλαβαίνουν το franchising σαν κάθετη συμφωνία ανάμεσα σε ελεύθερους επιχειρηματίες. Από όλη τη νομολογία επιλέγω μια απόφαση που ήδη γίνεται ευρέως αποδεκτή, ότι δηλαδή όταν μια σύμβαση καταγγέλεται για οποιονδήποτε λόγο δεν μπορεί να αναβιώσει χωρίς τη βούληση των μερών και το μόνο που απομένει για τον καταγγελόμενο είναι να ασκήσει τα όποια αποζημιωτικά του δικαιώματα. Αν αυτό το αντιληφθούμε, δε θα αναλώνουμε άσκοπα χρόνο και χρήμα σε δικαστικές ενέργειες αναβίωσης μιας καταγγελμένης σύμβασης. Πολλοί δεν το γνωρίζουν αυτό που όμως είναι και σημαντικό ως προς το πώς δομούμε σήμερα τους όρους μιας σύμβασης franchise κάτω από το πρίσμα μιας τέτοιας σημαντικής νομολογιακής εξέλιξης.

Επόμενο άρθρο»

«Προηγούμενο άρθρο

Προσθέστε το σχόλιό σας